बोर्ड ऑफ पीस' (Board of Peace): एक परिचय
'बोर्ड ऑफ पीस' ही अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी स्थापन केलेली एक महत्त्वाची आंतरराष्ट्रीय संस्था आहे. गाझा पट्टीत युद्धोत्तर शांतता, सुरक्षा आणि पुनर्रचना प्रस्थापित करणे हा या संस्थेचा मुख्य उद्देश आहे.
१. नेतृत्व आणि रचना :
- आजीवन अध्यक्ष : डोनाल्ड ट्रम्प.
- कार्यकारी प्रमुख : निकोले म्लादेनोव (पूर्व संयुक्त राष्ट्र दूत).
- सदस्यत्व : या बोर्डामध्ये सुमारे साठ तज्ज्ञ सदस्यांचा समावेश आहे.
२. मुख्य उद्दिष्टे आणि कार्ये :
- हमास-उत्तर प्रशासन : हमासच्या सत्तांतरानंतर गाझामध्ये 'नॅशनल कौन्सिल फॉर ॲडमिनिस्ट्रेटिव्ह गव्हर्नन्स' (NCAG) या अंतरिम पॅलेस्टिनी तांत्रिक सरकारची देखरेख करणे.
- पुनर्रचना : युद्धामुळे उद्ध्वस्त झालेल्या गाझा पट्टीतील पायाभूत सुविधांची पुन्हा उभारणी करणे.
- सुरक्षा व्यवस्था : गाझामध्ये आंतरराष्ट्रीय सुरक्षा दलांची (ISF) नियुक्ती करणे आणि कायदा-सुव्यवस्था राखणे.
३. जागतिक व्याप्ती आणि अधिकार :
ही संस्था प्रामुख्याने गाझासाठी कार्यरत असली तरी, तिच्या चार्टरनुसार तिला जगभरातील कोणत्याही संघर्षग्रस्त क्षेत्रात शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी हस्तक्षेप करण्याचा व्यापक अधिकार देण्यात आला आहे.
४. आव्हाने आणि आर्थिक स्थिती :
- निधीचा तुटवडा : इराण आणि अमेरिका यांच्यातील वाढत्या तणावामुळे, अरब देशांकडून मिळणाऱ्या १७ अब्ज डॉलर्सच्या निधीमध्ये कपात होत आहे.
- प्रादेशिक अस्थिरता : पश्चिम आशियातील तणावपूर्ण वातावरणामुळे शांतता मोहिमेसमोर मोठी आव्हाने उभी आहेत.
५. भारताची भूमिका :
- भारताने या बोर्डाच्या बैठकीत सहभाग घेतला आहे, परंतु 'पूर्ण सदस्य' होण्याऐवजी 'निरीक्षक' (Observer) म्हणून राहणे पसंत केले आहे.
- हे भारताच्या 'धोरणात्मक स्वायत्तता' (Strategic Autonomy) आणि पश्चिम आशियातील संतुलित भूमिकेचे दर्शन घडवते.